Kun je een koperen pan opnieuw vertinnen?

De koperen pan is een pan die gezien mag worden. Aan zowel een stoere als moderne keuken worden steeds vaker koperkleurige accessoires toegevoegd. Een pannenset aan de muur is echter veel meer dan een mooi kleuraccent. Ook bij chef-koks zie je regelmatig deze blinkende pannen op het fornuis staan. Naast dat de koperkleur in het oog springt, zijn de pannen ook nog eens ontzettend functioneel en duurzaam. Geen wonder dat er duizenden jaren geleden al met koperen pannen werd gekookt.
Een koperen pan is de perfecte warmte geleider. De hitte wordt door de pan gelijkmatig verdeeld, waardoor er een mooie gaarheid van het gerecht kan worden bereikt zonder dat er (te)veel energie verloren gaat. Ook de temperatuur van deze pannen is makkelijk te reguleren. Om deze eyecatchers in je keuken te hangen, moet je er echter wel iets voor over hebben. Hoewel koperen pannen niet goedkoop zijn, kunnen ze gerust een leven lang meegaan.

In menig kringloopwinkel, of misschien zelfs bij je oma in de kast, kun je (oude) koperpannen terugvinden. Bij de oudere pannen zijn zelfs de handvaten nog van koper gemaakt. Ook pannen die honderd jaar oud zijn, kunnen nog als functionele kookpan gebruikt worden, mits ze op de juiste manier gerestaureerd worden. Hierover later meer.

Onder invloed van warmte kan koper verkleuren. Hoewel dit het rustieke uiterlijk van de potten en pannen alleen maar versterkt, zijn er genoeg manieren om te zorgen dat jouw pan blijft glimmen. Zo is er speciale koperpoets die een pan weer ‘als nieuw’ kan maken. Ook kan een zoutoplossing met azijn helpen je pan weer te laten blinken. Glimmend of niet; beschadigingen aan de buitenkant van de pan hebben geen invloed op het kookproces.

Wat betreft de binnenkant van de pan is het echter een ander verhaal. Wanneer deze coating beschadigd is, dan is de pan vaak niet meer te gebruiken. Koperen pannen zijn van binnen vaak voorzien van een laagje tin of (roestvrij)staal. Deze laag wordt naar verloop van tijd donkerder, maar dit beïnvloedt het koken niet. Wanneer het koper door de laag heen te zien is, dan pas spreken we van een beschadiging die een schadelijke invloed kan hebben. Er zijn manieren om beschadiging van de tinlaag zoveel mogelijk te beperken. Belangrijk is dat je bij veelvuldig gebruik van een koperen pan, hem op de juiste manier schoonmaakt. Agressieve schoonmaakmiddelen of schuursponsjes kunnen al snel de coating beschadigen. Ook mogen de zware pannen niet in de vaatwasser.

Wanneer de tinlaag in de koperpan beschadigd is, kun je ervoor kiezen de pan opnieuw te laten vertinnen. Dit is het proces waarbij er een laagje tin wordt aangebracht aan de binnenzijde van de pan, zodat het veilig is om met de pan te koken. Koper is namelijk giftig voor de mens. De tinlaag zorgt ervoor dat het zuur in voedingsmiddelen niet reageert met het koper. Tevens beschermt de tinlaag het koper tegen corrosie. Omdat tin een metaal is dat – in tegenstelling tot koper – geen bijsmaak heeft, zien we het ook terug in bijvoorbeeld frisdrankblikjes of ingeblikte groenten.

Het vertinnen van een pan is een techniek die hedendaags voornamelijk door professionele bedrijven wordt toegepast. Een tinlaag kan op verschillende manieren op een koperen pan worden aangebracht. Zo vindt er nog steeds vertinning plaats door de ‘hand-wiping method’: een eeuwenoude techniek waarbij vloeibare tin aan de binnenkant van de pan wordt aangebracht, waarnaar er met ‘de hand’ het resterende tin wordt weggeveegd. Galvaniseren is een modernere techniek, waarbij gebruik wordt gemaakt van elektriciteit om de pan te voorzien van een laagje tin.

Wil je zelf een oudere koperen pan vertinnen dan is dat een flinke klus. Het is echter niet onmogelijk. Voordat je aan de slag gaat is het belangrijk al het vet uit de pan te verwijderen. Door de deuken uit de pan te halen zorg je ervoor dat de bodem helemaal gelijk is en het tin dus ook zo glad mogelijk kan worden aangebracht. Wanneer de deuken zijn verwijderd kan de oude tinlaag eraf worden geschuurd. Vervolgens wordt de pan behandeld met het vloeibare (pure) tin. Omdat het metaal een kookpunt heeft van 232 graden Celsius, is het belangrijk dat je een flinke warmtebron hebt. Reden genoeg dus om dit over te laten aan de professionals.

Vertinnen mag dan prijzig zijn; je betaalt in veel gevallen een stuk minder dan wanneer je jouw oude pan inruilt voor een nieuwe. Zowel koperen pannen als de techniek van het vertinnen zijn eeuwen oud. Wanneer je een dergelijke pan aanschaft weet je dus dat je een tijdloos product in huis haalt. De kwaliteit van deze pannetjes wordt door Simple-Human nog eens extra aan het licht gebracht. Zelfs een zware tweedehands koperen pan kan door een nieuwe tinlaag nog een mooi tweede leven krijgen. Zo heb je niet alleen een duurzame pan in huis, maar ook nog een vintage accessoire dat zeker een mooie toevoeging is aan jouw keukeninterieur.